Borda Sarkıtma Salması

Bu sayfada borda sarkıtma salması hakkında bilgi edinebilir, borda sarkıtma salmasının kullanım yerleri ve tarihini öğrenenilirsiniz.
Sarkıtma salmanın ilk örneklerinden sayılan, ön kısmındaki bir vida etrafında dönebilecek şekilde düz tabanlı sahil teknelerinin her iki yanına konulan, tahta parçaya borda sarkıtma salması adı verilir. 15. yüzyılın ilk yarısında İngiltere’de kullanımaya başlanmıştır. Rüzgâr altında olanı sarkıtıldığında teknenin sürtünmesini arttırarak, rüzgâra dar bir açıyla seyir ederken teknenin yana kaymasını engeller. Tekne dönerek kontra değiştireceği zaman bir yanda inik olan parça kaldırılıp, yeni kontrada rüzgâr altı olan taraftaki diğer parça indirilir.

1702’de Hollanda’da yayımlanmış olan Dictionnaire de la Marine’de (Denizcilik Sözlüğü) anlatıldığına göre bu parçalar üç tahta parçanın üst üste konup birleştirilmesi ve bir ayakkabı topuğu gibi kesilmeleri ile yapılırdı. Ancak bu parçaların biçimleri kullanıldıkları bölgeye göre değişirdi. Örneğin iç deniz ve kanallarda kullanılan teknelerde bu parça kısa ve geniş yapılır, böylece sığ sularda dibe çarpmadan kaymayı engelleyecek en büyük alan elde edilmeye çalışılırdı. Kıyılarda kullanılan teknelerde ise aniden sertleşebilecek rüzgârlara dayanabilmesi için bu parçalar 5-6 kat meşe ağacından dar ve uzun bir şekilde yapılır, üzerleri 9 kadem (feet) (~2,7 m.) uzunluğunda 2 kadem (~61 cm) genişliğinde demir ile kaplanırdı. Daha etkili olmaları için dış kısmı oyuk iç kısmı ise konkav olacak şekilde kesilirdi. Eğimli parçalar ile teknenin yanlarına tutturulmuş bu parçalar sayesinde rüzgâra dar bir açı ile ve yana kaymadan seyir etmek mümkün olabilmiştir.