Hoşgeldiniz ziyaretçi! [ Kayıt Ol | Giriş yap

Halatı Oluşturan Bölümler

Halatlar, Bağlar ve Demirleme 15 Mart 2019

Çevresi 2.5 santimden veya çapı 8.mm den büyük tel, veya bitkisel, sentetik liflerden örülü iplere Halat denir. Metal halatlar çapları ile bitkisel, sentetik halatlar ise çevreleri ile ölçülürler. Teknede kullanılan halatlar ihtiyaca uygun olmalıdır. Yerine göre palamar halatları, demir halatı, ıskota halatı, mandar halatı, çarmıh veya ıstralya halatı, çekme halatı, usturmaça halatı, can halatı olarak sıralanır.

Halatı Meydana Getiren Elemanlar:
a – LİF: Halatın yapıldığı malzemenin en ince parçasıdır.
b – FLASA: Liflerin bir tarafa bükülmesi ile halatın elde edilen ana elemanıdır. Halatı meydana getiren en uzun kısımdır,
c – KOL: Flasaların bir tarafa bükülmesi sonucu elde edilen ikinci ana elemandır. Flasa gibi bütün halat boyundadır,
d- HALAT: Kolların bükümünün aksine hepsinin bir arada bükülmesi ile halat meydana gelir.

Halatlar şeklen (yukarda da resmi olan) bükümlü, saç örgü, çift örgü ve paralel örgü olarak üretilirler.
ükümlü olanlar tek yöne-genelde saat yönünün tersine (yoma bükümlü halat) büküleren 3 ya da daha ender olarak 4 koldan oluşur. Eğer kollar tam ters yönde bükülürse, buna gomina bükümlü halat denir, genelde yumuşak halat değil ancak çarmık gibi tel halatlardaki standart üretim budur.

Gemi palamar ve koltuklarında kullanılan 8 (bazen de 12) kollu halatlar saç örgü halatlardır. Birbirinin tersi yönde üst-üste örülen iki ve katları çift sayıda kollardan oluşur.

Çift örgü halatlar, saç örgü mantığında-ama daha fazla sayıda 16-24 vb-oluşan iki örgü halatın iç içe geçmesi ile oluşur. Genelde yelken ıskotalarında kullanılan renkli renkli, göze hoş görünen halatlar bunlardandır.

Paralel örgü halatlar ise, içi bükümlü (core veya çekirdek) veya lif dışı ise saç örgü (kılıftan) oluşur. Esnemenin çok az olduğu statik halatlar bu gruptadır. Asıl yükü genelde çok sağlam bir materyal olan iç yani çekirdek bölüm taşırken, kılıf sadece aşınmayı engellemek için ve estetik amaçlarla kullanılır.

Halatlarla ilgili diğer bir sınıflama hammadde ile ilgilidir.
Jut, kenevir veya manila gibi sentetik olmayan doğal halatların artık günümüz modern tekneciliğinde- dekorasyon haricinde-hemen hiç yeri yok.
Naylon veya polyamid halatlar. En mukavin halatlardandır, ancak ıslanınca bu mukavemetiini büyük oranda kaybeder. Ayrıca sürtünmeye ve güneş ışığına hç dayanıklı değil. Fakat diğer tüm materyallere göre çok esnektir!
Polyester ise tersine bu iki (sürtünme ve güneş ışığı) faktöre çok dayanıklıdır. Mukavemeti neredeyse naylon gibi ama daha az esnektir.
Polipropilenin en önemli özelliği sudan hafif olmasıdır. Yelkenli teknelerde uzun kıç koltuğu olarak kullanılması için idealdir. Ama hem güneşe hem de tuzlu suya çok az dayanıklıdır, bu tip halatların ömrü de kısadır…
Dyneema veya Spectra halatlar neredeyse çelik tel kadar mukavim, hemen hiç esnemez. Ancak çok pahalı, güneşten ve tuzlu sudan etkilenir…
Bunlardan başka Aramid (Kevlar), Zylon gibi halatlar da mevcut ama henüz yelkencilikte yaygın kullanımı yok.

Şimdi biraz da bu tip ve yapıdaki halatların nerelerde kullanıldığına bakalım.
Önce bazı genellemeler.
Halattaki kol sayısı ne kadar artarsa esneme azalır, mukavemet artar. Buna göre en mukavim halat (hammaddesi en olursa olsun) çift örgü halattır, en esnek olanı ise 3 kollu olandır.
Kasa veta dikiş yapımı 3 kollu-bükümü-halatlarda daha kolaydır. Amatörler tarafından dahi uygulanır, çift örgü veya paralel örgü halatları örmek veya dikmek için profesyonel yardım gerekebilir.
Bükümlü halatlar gam yapmaya, çift örgü veya saç örgü halatlara kıyasla daha yatkındır.

Buna göre palamar-koltuk gibi halatlarda esneme kapasitesi daha fazla 3 kollu-bükümlü halatlar genelde tercih edilir. Sahile verilen, etrafa sürtünme potansiyeli en yüksek halatlar koltuklar olduğu için genelde polyester halatlar kullanılır.
Sahile verilecek uzun koltuklar için yine 3 kollu halatlar kullanılabilir ancak birçok tekneci, yaklaşık 50-60 metre yekpare bir halatın am yapması sebebiyle dolanması riskine karşı ya bir makara düzeneği kullanır ya da bu halatları daha az gam yapan çift örgü veya saç örgü halatları tercih eder.
Keza sahile yüzüp bağlanması gerektiği durumlarda, bu tip halatların suda yüzen polipropilen halattan yapılması tercih edilir.
Buna mukabil tonoz veya demir halatında halatın yüzmüyor olması gerekir. Bu işler için polipropilen kullanılmaz.
Demir halatı gibi esneme istenen yerlerde naylon tercih edilir.
Yelkenlerde ıskota ve hareketli donanım ürünlerde, çift örgü halatlar kullanılır. Makaradan geçen halatlar olduğu için genelde polyester tercih edilir.
Mandar, pupa palangası gibi çok hareket etmeyen ve esnememesi istenen ürünlere statik halatlar-ki çoğu paralel örgüdür-tercih edilir.
Yelken donanımında halatların farklı renklerde üretilmiş olması, güverte ve kokpitteki karışıklığa nispeten engel olur.
Büyük güçlerin söz konusu olduğu hareketli kıç ıstralya donanımı palangalarında Dyneema veya Spectra (HMPE) kullanılır. Genelde 8 veya 12 kollu olarak üretilir, bu sayede kasa yapılmaları kolaydır. Hemen hemen hiç esnemezler ve çok mukavimdirler.
Kevlar (Aramid) güneşe çok az dayanıklıdır.

Sponsorlu Bağlantılar

Bir Cevap Bırakın

Yorum yazmak için giriş yapmalısınız.

  • Tekne Egzoz Hattı Nasıl Olmalı?

    Tarafından AÇIK 11 Mayıs 2020 - 0 Yorumlar

    Bu yazımızda marin bir motorun egzoz hattı ile ilgili bilmeniz gerekenleri paylaşıyoruz. İster yelkenli ister motorlu bir tekne sahibi olun egzoz hattı tekne motoru açısından birincil öneme sahip bir konudur. Peki, Tekne Egzoz Hattı Nasıl Olmalı? Bir deniz tipi motorun egzoz hattı çoğu motorun su hattının altında olmasından dolayı tasarım açısından çetrefilli bir meseledir. Egzoz […]

  • tekne-kullaniminin-temel-sartlari

    Tekne Kullanımının Temel Şartları

    Tarafından AÇIK 30 Mayıs 2020 - 0 Yorumlar

    Tekne kullanmak tabii ki tecrübe isteyen bir konudur. Ama kimse de annesinin karnında bu işi öğrenmez. Deneyim kazanabilmek için ise sık sık uygun ortamlarda denemeler yapmak gerekir. Tekne kullanımının temel şartları ile ilgili ne gibi gereklilikler var birlikte bakalım… Bir tekneyi kullanan kişi elinde bulunan kuvvetlerle tekneye, aşağıdaki öğeleri yaptırabilmelidir. Bu maddeleri değişik hava ve […]

  • İkinci El Teknede İlk Kontroller

    Tarafından AÇIK 31 Mayıs 2020 - 0 Yorumlar

    İkinci El Teknede İlk Kontroller : İkinci el tekne alırken dikkat edilmesi gereken çok nokta vardır. Bu açıdan “ikinci el teknede ilk kontroller” nelerdir? bilmek gerekir.Acente tarafından satılan teknelere bakmak nispeten daha kolaydır. Yapmanız gereken görüşüp tekneye bir bakmaktır. İlk bakışta tek dikkat edeceğiniz konu tekneye iyi bakılıp bakılmadığı olmalıdır. Sadece uzaktan bakmak bile tekneye […]

  • Tekne Aküsü İçin Kış Bakımı

    Tarafından AÇIK 31 Mayıs 2020 - 0 Yorumlar

    Tekne aküsü için kış bakımı önemlidir. Yeni sezon geldiğinde marşa bastığınızda ya da servis aküsü olarak kullanacağınızda akünün hazır olması için bazı önerileri dikkate almak gerekir. Kir ve korozyon bataryanın deşarj oranını artırabilir. Herhangi bir şey bağlamadan önce ve pil ömrü boyunca akü muhafazasını ve terminalleri iyice temizlemeniz önemlidir. Aküyü saklamadan önce düzgün bir şekilde […]

  • Yeni Yelkencilere Öneriler

    Tarafından AÇIK 2 Haziran 2020 - 0 Yorumlar

    Deniz hafife almaya gelmez. Tekneyle seyir eğlenceli bir aktivite olmakla birlikte bir anda tehlikeye dönüşebilecek durumlarda yaşayabilirsiniz. Tecrübeli denizciler dahi denize açılmadan önce gerekli kontrolleri ve emniyet kurallarını uygularlar. Yeni yelkencilere öneriler ile ilgili yazımız bu açıdan önemli. Her teknenin gereklilikleri birbirinden farklıdır. Eğer yelkenli bir tekneyle denize açılacak iseniz aşağıdaki önerilere bir göz atmakta […]